VAN VALİLİĞİ

MADENCİLİK

YERALTI KAYNAKLARI

Van İli Yeraltı Kaynakları

Van ilimiz yeraltı zenginlikleri açısından, bilhassa Endüstriyel ve Jeotermal Kaynakları yönünden önem arz etmektedir. Türkiye dünyada rekabet gücü yüksek olan 10 çeşit yeraltı kaynağı sayesinde 10 ncu sırada yer alırken; ilimizde ekonomik ölçekte bu madenlerimizden iki adedi (pomza+mermer) oldukça geniş bir yayılım ve rezerv arz etmektedirler. Ayrıca ilimiz Enerji Hammaddeleri açısından da küçümsenemeyecek oranlarda bir potansiyele sahiptir. Türkiye cevherleşme potansiyeli açısından oldukça ilginç bir jeolojiye sahiptir. Umut vaad eden bu jeolojik yapıya rağmen Doğu ve Güneydoğu Anadolu?nun tam anlamıyla arandığını söylemek mümkün değildir.

Kısaca bilgi vermek gerekirse;

İlimizin yeraltı kaynakları açısından ilk sırada yer alan kaynağı Endüstriyel Hammaddelerden pomza gelmektedir. Pomza volkanik bir kayaçtır. Bazik ve asidik pomza olmak üzere iki türde oluşur. En çok kullanılan türü asidik pomzadır. Türkiye?de görünür+muhtemel pomza rezervleri (iyi kalitede olanlar) 2.839.557.085 m3 civarındadır. Bu rezervlerin % 45?den fazlası Doğu Anadolu?da olmak üzere (Van-Ağrı-Kars 1.270.000.000 m3) diğer rezervlerin de büyük bölümü İç Anadolu da (Nevşehir-Kayseri)?dır. 2001 yılı ihracatımız 50.000.000 USD olarak gerçekleşmiştir. Doğu Anadolu?da ki rezervler 1-9 mt. oranında bir toprak örtü ile görüldüğünden daha ekonomik bir işletme maliyetine sahiptirler. Pomza % 70'ten fazlası İnşaat sektörü olmak üzere; ana başlık olarak: Tarım, kimya, metal, plastik, cam, mobilya, elektrik ve tekstil sektörlerinde kullanılmaktadır.

İlimizin yeraltı kaynakları açısından ikinci sırada yer alan önemli kaynağımız Mermer gurubu oluşumlarımızdır. Grup ürün bazında mermer olarak tanımladığımız kristalize kireçtaşı, kalker, traverten, oniks, konglomera, granit, siyenit, diyorit v.s. gibi tipleri içermektedir. Ülkemizin gelecek açısından en önemli mermer yatakları (bölge olarak) ilk sırada Güneydoğu Anadolu Bölgesi, ikinci sırada Doğu Anadolu Bölgesinde bulunmaktadır. Bu büyük oranlı rezervler rağmen üretim yüzdeleri çok düşük düzeylerde kalmaktadır. İşletilebilir rezervler (Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu hariç) 9.500.000.000 m3 dolayındadır. Atık sorunu olmadığından; hızla gelişmeye müsait bir kaynak olarak önem arz etmektedir. 2001 yılı verilerine göre 500'den fazla ocak, 800?ün üzerinde fabrika ve 1000 dolayında atölye faaliyet göstermekte, istihdam ise toplam 160.000 kişiyi geçmektedir.

İlimizin yeraltı kaynakları açısından üçüncü sırada yer alan önemli kaynağımızdan; Enerji Hammaddelerinden Jeotermal Enerji alanlarımızdır. İlimizin bellibaşlı Jeotermal Enerji kaynaklarının bulunduğu alanlar; başta Zilan Vadisi (Erciş) olmak üzere, Saray, Çaldıran, Muradiye ve Başkale ilçelerindeki alanlardır. Genel olarak sıcaklıkları 80-105 ºC arasında değişmektedir. Bölgemizdeki bu varlıklarımıza rağmen ekonomiye dönüştürme performansımızın yok denecek düzeyde olduğu gözlenmektedir.

Diğer yeraltı kaynaklarımız ise karbondioksit (CO2), jips (alçıtaşı), krom, bakır ve altın olarak görülmektedir.

Van İli Maden Envanteri

Madenler		Bulunduğu Yer	Rezerv Durumu	Tenör
M E T A L İ K M A D E N L E R	Krom	Yamanyurt, Mehmetalan, Sugeçerköy, Yukarı Balçıklı köyü, Yumruklu köy yatakları	510 ton görünür+muhtemel	%38-48 Cr2O3
	Bakır-Kurşun Çinko	Erciş (Zilan-Taşkapı Köyü) Çatak (Kaçıt Köyü) Bakır Zuhurları	_	-
	Demir	Berizer Tepe sahası Geçkinli sahası Karadulda sahası	72.000 ton görünür- muhtemel 4.700.000 ton spekülarit 363.000 ton gör.-muh. 106.000 ton 360.000 ton gör.-muh.	%45-60 Fe %24 Fe2O3 %19.8 Fe %44.5 Fe
	Manganez	Çaldıran Sarıçimen Zuhuru Özalp-Karşıyaka Zuhuru	-	%o.74 Mn
	Altın	Zilan Deresi, Erek Dağı	Ortalama değerlerin az üzerinde ppm değerleri izlenmiştir

E N D Ü S T R İ Y E L H A M M A D E L E R	Pomza	Van-Mollakas Köyü Van-Erciş Ekiciler Köyü Van-Erciş Kırkpınar Köyü	5.250.000 m3 görünür 750.000 m3 muhtemel 4.745.000 m3 görünür 3.491.000 m3 muhtemel 134.975.000 m3 görünür 69.950.000 m3 muhtemel	Düşük kalite İyi kalite İyi kalite
	Perlit	Pınarlı-Güngördere yat. Erbeyli Köyü-Çataldere yat. Doğana yat. Erbeyli Köyü-Başmağara yat.	350.000.000 ton görünür 200.000.000 ton potansiyel 750.000.000 ton potansiyel 100.000.000 ton potansiyel	Orta-iyi kalite Orta kalite İyi kalite
	Tuğla-Kiremit	Merkez Bardakçı Köyü ,Gevaş, Muradiye ve Çaldıran yatakları	30.000.000 ton jeolojik	Orta ve iyi kalite
	Kükürt	Başkale (Bordere, Poyrazalan, Kırbalı, Belliyurt) zuhurları		%16.05 S
	Jips	Tımar (Canik) civarı, Çatak
	Tuz	Evaporit oluşumlardan gelen tuzlu suların buharlaştırılması sonucu üretilmektedir (Canik Tuzlası).
	Mermer-Travertenler	Edremit, Güzelsu, Başkale, Gürpınar

Madenler

Bulunduğu Yer

Rezerv Durumu

Tenör

E
N
E
R
J
İ

H
A
M
M
A
D
D
E
L
E
R
İ

Kömür

Erciş-Zilan

Şahmanis

Hoşap

1.271.000 ton görünür

1.032.000 ton muhtemel

1.200.000 ton görünür

2098 Kcal/kg

4.520 Kcal/kg

Ekonomik

Jeotermal

Zilan-Taşkap

Zilan-Taşkapı

Zilan-Hasanabdal

Saray-Çaybağı(Runehar)

Muradiye-Buğulu

Muradiye-Ayrancılar

Başkale-Çamlık

Sondaj Derinliği (m.)

Sıcaklık (Cº)

Debi (lt/sn)

394

490

265

1172

452.35

80-90

92-96

90-96

95-105

3-6